Naast het telwerk, de klassieke vogeluitstappen en cursussen die binnen onze afdeling jaarlijks worden georganiseerd door vogelwerkgroep Luscinia, besteden we de nodige aandacht aan soortbeschermingsprojecten. Daaronder vallen uiteraard de nestkastactie voor onze toppredator de Slechtvalk, de Gierzwaluwen in de binnenstad, de Huiszwaluwkolonies onder de Netekanaalbruggen, het Visdieveneiland, opvolgen van Oeverzwaluwkolonies, en nestkastacties voor Bonte Vliegenvanger in de Kesselse Heide.

Dat vraagt wel wat opvolging. En nu en dan moeten we onszelf de vraag durven stellen of deze acties ook helpen, of zin hebben. We overlopen per actie de huidige resultaten.

Een niet eerder gezien succes bij de Huiszwaluwen in 2019 (Foto: Sonja Van Loock)

Slechtvalk Sint-Gummaruskerk


Het eerste broedgeval van de Slechtvalk in de nestkast op de toren van de Sint-Gummaruskerk in 2007 was het startschot voor een jaarlijkse terugkeer. Sinds er in 2013 een nieuw mannetje opdook, zagen we vrijwel jaarlijks 4 jongen opgroeien. Ook in 2019 werd weer met succes gebroed en slaagde het paar erin 4 jongen groot te brengen: 2 mannetjes en  vrouwtjes. Dat had anders kunnen verlopen, want op 22 mei liep er en telefoontje binnen dat er een Slechtvalk op een vensterbank in de Kattenstraat was beland. Een korte interventie bracht het onstuimige vrouwtje terug in de nestkast en de vier jongen toonden zich op hun best tijdens de Slechtvalkenhappening op 2 juni.

Een leuk cijfer om af te sluiten: sinds de Slechtvalk mochten verwelkomen als broedvogel in Lier, vlogen er al 40 nieuwe Pallieterslechtvalken uit. Tijd voor een feestje!

Het onfortuinlijke jonge vrouwtje Slechtvalk dat in de Kattenstraat belandde (Foto: Gerald Driessens)

Gierzwaluwen in de binnenstad


Over het verdwijnen van de Sionskazerne, haar Gierzwaluwkolonie en de lang aanslepende discussie rond het bouwproject Sions hebben we in het verleden al uitvoerig gecommuniceerd. Maar waar staan we nu?

Op initiatief van Natuurpunt, Het Regionaal Landschap Rivierenland en de Academie zelf werden er tegen het gebouw van de Academie 19 broedkasten geplaatst. Bij een controle in 2018 bleek deze succesvol: naast enkele broedparen in ‘natuurlijke holen’ in de zijwand van het gebouw, werden ook drie nestkasten in gebruik genomen door Gierzwaluwen.
2019 zou echter een sabbatjaar worden op deze locatie want de kasten moesten tijdelijk wijken voor een langdurige gevelrenovatie. We zijn er echter gerust in dat de kasten in 2020 terug bewoond zullen zijn.

Plaatsing van gierzwaluwkasten aan het St-Gummaruscollege i.s.m. de Stad Lier (Foto; Gerald Driessens)

Het fout gelopen Sionsproject mondde echter uit in de plaatsing van 10 extra nestkasten aan het Paradeplein, 20 aan het Sint-Gummaruscollege langs de Kanunnik Davidlaan en 4 in het college langs de Lisperstraat. Volgens de planning komen er ook 10 kasten aan de Louis Zimmercampus van het Atheneum aan de Predikherenlaan. Een bewoner en Natuurpunt-lid langs de Predikherenlaan besliste daarnaast om 4 kasten te hangen tegen zijn vernieuwde gevel, waarin vroeger ook Gierzwaluwen broedden.
Naar de toekomst toe mogen we ervan uitgaan dat de Gierzwaluwen heel wat van die nieuwe kasten zullen ontdekken en in gebruik nemen. We wensen de Stad Lier en het Sint-Gummaruscollege te bedanken voor de vruchtbare samenwerking.

Huiszwaluwen in Lier


In 2012 werd het aanbrengen van kunstnesten voor Huiszwaluwen aan de vier Netekanaalbruggen en de Brug van de Ring over de Nete in Lier voltooid. In totaal zijn er onder de 5 bruggen nu in totaal 157 kunstnesten beschikbaar.
De afgelopen jaren ging het op en neer met de aantallen, en zat er zelfs geen lijn in het verloop tussen de ene en de andere burg. Dat is echter ook op andere plaatsen het geval: zelden kan je

voorspellen wanneer er een goed of een slecht jaar aan komt. Doorgaans zien we lokaal 3- tot 5-jaarlijkse pieken en dalen in de bezettingsgraad van kolonies. Bijgevoegde grafiek toont het verloop van de vijf Lierse bruggen samen.



2019 was dus niet zomaar een ‘goed‘ jaar voor de Huiszwaluw: we zagen een absoluut record.  De bezettingsgraad bedroeg dit jaar zo maar eventjes 134 bezette nesten. Het vorige record werd gevestigd in 2012 met 114 nesten. Het mag gezegd: onze acties lonen!

Het wemelde van de Huiszwaluwen aan het Netekanaal (Foto: Rob Van der Veer)

Visdieveneiland


Het Visdieveneiland vraagt een jaarlijkse onderhoudsbeurt. Hiervoor doen we beroep een vlot, dat wordt aangeleverd vanuit het beheerteam in Mechelen. In vergelijking met plaatsen waar men werkt met broedvlotjes, kunnen we zeggen dat de broedresultaten in verhouding tot 1 werkdag per jaar deze inspanning meer dan rechtvaardigen.
Maar we mikken nog steeds op verfijning en verbetering. Het broedseizoen van 2019 begon veelbelovend met acht broedende visdievenpaartjes. Wanneer een groepje Canadese Ganzen een deel van de broedplaats opeiste om te rusten, zijn vermoedelijk enkele legsels vertrappeld.
De vogelwerkgroep overweegt om bij het volgende onderhoud (maart/april 2020) een draadafspanning aan te brengen van ca 1 m. hoog. Om te verhinderen dat grote soorten er kunnen landen of opstijgen. Wens je mee te helpen aan het visdieveneiland? Contacteer dan de vogelwerkgroep op Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Oeverzwaluwkolonies


De Oeverzwaluw is met voorsprong de duurste en meest eigenwijze hoofdvogel uit de reeks. Er werd en wordt aardig wat werk verzet om oeverzwaluw kans te geven in onze regio: in de broedwand op de Jutse plassen en in de Treydbeemd. Helaas beide zonder succes. Voorlopig toch, want we geven niet op. Toch was 2019 geen totale mislukking: net als in 2018, merkten we op dat Oeverzwaluwen nesten begonnen graven in de zandbergen van het bedrijf Mortelmans langs het Netekanaal ter hoogte van de Aarschotsesteenweg. Uit ervaring wisten we helaas dat de kolonie daar niet echt ‘gewenst’ was, dus werd overleg gepleegd met het Agentschap voor Natuur & Bos, die ter plaatse gingen en een verbod oplegden om werkzaamheden aan en rond de Oeverzwaluwberg uit te voeren. Het resultaat was naar verhouding en er werden naar schatting 46 oeverzwaluwnesten gebruikt, waarvan meerdere met een tweede broedsel. Wie veel Oeverzwaluwen zag rondvliegen op en rond Anderstad, kent nu dus de oorzaak.

Oeverzwaluwkolonie bij Mortelmans (Foto: Sonja Van Loock)

Nestkastactie voor Bonte Vliegenvanger


Dit nog jonge project loopt sinds 2018.
In onze contreien botst de Bonte Vliegenvanger als late aankomer op het probleem dat geschikte holen vaak al bezet zijn door mezen. Door nestkasten pas later open te stellen van nestkasten, kan je soorten als Gekraagde Roodstaart en Bonte Vliegenvanger extra kansen bieden. In de Kesselse Heide ‘reserveerden’ we een vijftal nestkasten voor deze soorten en in 2018 hadden we meteen succes.
2019 bewees al snel een goed jaar te worden voor Bonte Vlieg, wat zich manifesteerde in een XXX-tal zangposten in onze regio. Helaas bleken de kasten op de heide niet voldoende weersbestendig te zijn en werden ze niet aanvaard en broedden ze op andere plaatsen… ook goed. In de Brede Zeyp lukte werden wel vijf jongen geringd.
De nestkasten in de Kesselse Heide zullen uiteraard vervangen worden door meer duurzame kasten.

Naast al deze acties voltooiden we in 2019 het telproject van de Steenuil, dat liep in het kader van een Vlaamse inventarisatie door de Steenuilenwerkgroep van Natuurpunt. De resultaten hiervan zullen worden bekendgemaakt in Natuur.oriolus.

Wens je deel te nemen aan de acties van d Vogelwerkgroep Luscinia, neem dan contact op via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken., want samen maken we wel degelijk het verschil.

 

Tekst: Gerald Driessens, Vogelwerkgroep Luscinia